"ÅšwiatÅ‚o, które ujrzaÅ‚em pod wodÄ…" Histora narodzin NA Lamp.
Wywiad z Takashi Amano.
Aby roÅ›liny akwariowe rosÅ‚y piÄ™kne, niezbÄ™dne jest Å›wiatÅ‚o... WokóÅ‚ nas jest wiele źródeÅ‚ Å›wiatÅ‚a, w tym promienie sÅ‚oneczne. W naturze również mamy do czynienia z wieloma rodzajami oÅ›wietlenia, które roÅ›liny wykorzystujÄ… w procesie fotosyntezy.
NA Lamp przeznaczona jest do oświetlania roślin akwariowych. Skupia ona światło tak, aby wyglądały naturalnie.
Ten wywiad opowie historiÄ™ powstania NA Lamp.
AJ: Co zainspirowało Cię do stworzenia Na Lamp ?
TA: Punktem wyjścia było coś, co ujrzałem w morzu na Sado Island.
AJ: Co to było ? Wpadłeś na pomysł podczas nurkowania ?
TA: Tak. Podczas fotografowania. Zastanawiałem się nad oświetleniem. Co prawda istniały już lampy dla roślin wodnych, ale pomyślałem sobie "Coś tu jest nie tak..."
AJ: Co sprawiło, że pomyślałeś "Coś tu jest nie tak..." ?
TA: Powszechnie stosowane lampy dla roślinności akwariowej dawały dużo czerwonego światła. Wynikało to z koncepcji, że światło o czerwonym spektrum stymuluje wzrost roślin. Tymczasem było to po prostu oświetlenie stymulujące rośliny lądowe.
AJ: Czy to oznacza że czerwone światło pobudza fotosyntezę roślin wodnych ?
TA: Tak. W rzeczy samej, wprowadzenie tego typu lamp wiąże się z faktem,
iż w procesie fotosyntezy wykorzystywane sÄ… różne dÅ‚ugoÅ›ci fal, m.in. pasmo czerwone. Jednakże wciąż byÅ‚a to koncepcja lÄ…dowa.
AJ: Czyli sÄ… różnice miÄ™dzy rodzajem Å›wiatÅ‚a na lÄ…dzie i pod wodÄ… ?
TA: Cóż, na lÄ…dzie masz wrażenie, że w ciÄ…gu dnia Å›wiatÅ‚o jest caÅ‚y czas na takim samym poziomie, nieprawdaż ? Ale pod wodÄ… jest zupeÅ‚nie inaczej.
AJ: W takim razie co takiego wymyśliłeś w oceanie na Sado ?
TA: Tamtego dnia nurkowaÅ‚em, chcÄ…c zrobić zdjÄ™cia podwodne. FotografowaÅ‚em wÅ‚aÅ›nie mÅ‚ode gatunku Oplegnathus fasciatus, na poÅ‚aci trawy morskiej (Zostera marina), na głębokoÅ›ci okoÅ‚o 3 metrów. Kiedy skoÅ„czyÅ‚ mi siÄ™ film, przypadkiem rzuciÅ‚em okiem na moje ramiÄ™. Moja czerwona kurtka byÅ‚a czarna. To, co powinno mieć kolor czerwony, pod wodÄ… wydawaÅ‚o siÄ™ być czarne.
AJ: To normalne zjawisko pod wodÄ…. Co to ma wspólnego ze Å›wiatÅ‚em,
które jest potrzebne roÅ›linom akwariowym ?
TA: Zgadza siÄ™, to normalne. Na przykÅ‚ad, niektóre gatunki ryb tropikalnych majÄ… bardzo intensywne kolory, ale trudno to stwierdzić pod wodÄ…. Dopiero kiedy zobaczymy je na powierzchni, w peÅ‚ni widać ich jaskrawÄ… barwÄ™. Dzieje siÄ™ tak dlatego,
że czerwone światło nie dociera głęboko pod wodę, jesteśmy otoczeni jedynie dużą ilością niebieskiego światła.
AJ: Acha, to dlatego Twoja czerwona kurtka wyglądała na czarną.
TA: Tak, ale najbardziej zaskoczyÅ‚o mnie to, że Zostera ulegaÅ‚a procesowi fotosyntezy, z dużą iloÅ›ciÄ… bÄ…belków wokóÅ‚. WidzÄ…c to na wÅ‚asne oczy, zrozumiaÅ‚em, że Zostera marina przeprowadza fotosyntezÄ™, korzystajÄ…c tylko z niebieskiego Å›wiatÅ‚a. PrzystosowaÅ‚a siÄ™ po prostu do panujÄ…cych warunków.
AJ: I to odkrycie przyczyniło się do powstania i rozwoju NA Lamp.
TA: DokÅ‚adnie. Nieco później firma Matsushita Electric Industrial Co. wprowadziÅ‚a wewnÄ™trznÄ… lampÄ™ zwana "Palook". WypróbowaÅ‚em jÄ… i stwierdziÅ‚em, iż jest lepsza niż lampy do roÅ›lin akwariowych, których używaÅ‚em dotychczas. Palook dawaÅ‚ Å›wiatÅ‚o dzienne, a kolor wydawaÅ‚ siÄ™ bardziej naturalny dziÄ™ki temu. PrawdÄ™ mówiÄ…c, spektrum Å›wiatÅ‚a byÅ‚o bardziej niebieskie, niż w tradycyjnych , czerwonawych lampach. DziaÅ‚o siÄ™ tak ponieważ w lampie wprowadzono okreÅ›lone proporcje kolorów, wzrost natężenia promieni czerwonych powodowaÅ‚ spadek intensywnoÅ›ci Å›wiatÅ‚a niebieskiego i na odwrót.
AJ: Czyli lampy wewnętrzne okazały się lepsze dla roślin akwariowych ?
TA: No cóż niezupeÅ‚nie, wiele jeszcze byÅ‚o do zrobienia. Mimo wszystko nadal zastanawiaÅ‚em siÄ™ nad stworzeniem jeszcze lepszej lampy, przeznaczonej dla roÅ›lin akwariowych. ZwróciÅ‚em siÄ™ wiÄ™c z propozycjÄ… przyłączenia siÄ™ do prac nad takÄ… lampÄ…, do Matsushita Electric Industrial Co. PowiedziaÅ‚em "Co powiecie na lampÄ™, która bÄ™dzie emitować niebieskie Å›wiatÅ‚o ?". Ale odmówili wspóÅ‚pracy, twierdzÄ…c że to nie ma sensu, w ich ofercie zaÅ› znajduje siÄ™ lampa o takim przeznaczeniu z czerwonym spektrum Å›wiatÅ‚a.
AJ: No tak, ale przecież okazało się, że jest to światło odpowiednie bardziej dla roślin lądowych ?
TA: OczywiÅ›cie. MieliÅ›my mnóstwo problemów na poczÄ…tku. NaprawdÄ™ dużo. W dużej mierze dlatego, że firma miaÅ‚a już swój produkt. Ale wyjaÅ›niÅ‚em im w caÅ‚ej rozciÄ…gÅ‚oÅ›ci, że w przypadku roÅ›lin akwariowych, Å›wiatÅ‚o o niebieskim spektrum jest bardziej odpowiednie, ponieważ sÄ… one w stanie spożytkować ten rodzaj Å›wiatÅ‚a pod wodÄ…. Wtedy okazali zainteresowanie.
AJ: Rozpoczęły się prace nad nową lampą.
TA: Tak. OdwiedziÅ‚em Sado jeszcze wiele razy, zdobywajÄ…c coraz to nowÄ… wiedzÄ™. Na przykÅ‚ad, że okres w którym odczuwasz jasność jest bardzo krótki, od godz. 11-00 do 14 -00. W tych godzinach promienie sÅ‚oneczne padajÄ… stosunkowo prosto na wodÄ™. Przed 11-00 i po 14-00 kÄ…t padania promieni sÅ‚onecznych jest maÅ‚y, Å›wiatÅ‚o odbija siÄ™ od powierzchni i nie dociera pod wodÄ™. Wciąż jeszcze jest widno nad wodÄ…, ale poniżej robi siÄ™ ciemno. Ponadto szczegóÅ‚owo badaÅ‚em kolory temperatur.
AJ: Czy kolor temperatury to coś, co można zmierzyć ?
TA: OczywiÅ›cie, że można. Kiedy robiÄ™ zdjÄ™cia wewnÄ…trz, na przykÅ‚ad w studio, używam lamp stroboskopowych lub halogenów. Zależy mi wtedy na znalezieniu zbalansowanego źródÅ‚a sztucznego Å›wiatÅ‚a, używam w tym celu urzÄ…dzenia zwanego miernikiem temperatury barwowej, mierzonej w skali Kelvina (K). Kiedy fotografowaÅ‚em pod wodÄ…, na Sado, zmierzyÅ‚em temperaturÄ™ barwy Å›wiatÅ‚a pod wodÄ…, w czasie przenikania Å›wiatÅ‚a do wody. WynosiÅ‚a ok. 8000 K. Dlatego kiedy później robiÅ‚em próby z lampami o różnej temperaturze barwowej, doszedÅ‚em do wniosku że 8000 K to optymalna wartość dla roÅ›lin wodnych.
AJ: Acha, czyli z tego powodu temperatura barwowa NA Lamp wynosi 8000K...
TA: Tak jest. PrzedziaÅ‚ pomiÄ™dzy 7800 a 8000 K wydaje siÄ™ być najodpowiedniejszy, nie tylko dla rozwoju roÅ›lin akwariowych, ale również dla wydobycia ich kolorów.
AJ: Tak więc temperatura barwowa oraz niebieskie światło to kluczowe elementy rozwoju NA Lamp ?
TA: Tak, ale to nie oznacza że czerwone światło jest zbędne. Nie zrozum mnie źle. Nie ma żadnego problemu żeby zmienić temperaturę barwową lampy. Dla przykładu bez trudu podwyższymy temperaturę do 9000 lub 10 000 K.
I tak kiedy temperatura barwowa wzrasta, Å›wiatÅ‚o staje siÄ™ niebieskawe i zaczyna odbiegać od oryginalnego, naturalnego koloru. Oznacza to wahania i równoważenie koloru. Najważniejsze, że kolory wyglÄ…dajÄ… naturalnie, nieprawdaż ? ObserwujÄ…c naturÄ™, na przykÅ‚ad rzekÄ™, widać, że dziaÅ‚anie Å›wiatÅ‚a jest nawet bardziej ograniczone. Bywa, że Å›wiatÅ‚o dociera pod powierzchniÄ™ tylko przez godzinÄ™ dziennie. A roÅ›liny aktywizujÄ… proces fotosyntezy jakby tylko na to czekaÅ‚y.
AJ: Sądzę, że aby poznać oświetlenie w środowisku naturalnym, trzeba się po prostu w nim znaleźć...
TA: Masz racjÄ™. Szczególnie widać to w dżungli, wokóÅ‚ ciebie jest zielono. ÅšwiatÅ‚o dociera do rzeki, rozproszone przez rozmaite drzewa i krzewy.
AJ: Co oznacza takie rozproszenie ?
A: Oznacza to że światło jest mniej gęste, rozproszone. W dżungli światło rozbija się o zieleń, rozpada na zielone i niebieskie światło i w tej postaci przedostaje się do wody.
AJ: Oznacza to, że Å›wiatÅ‚o o bardziej niebieskim lub zielonym spektrum jest w stanie dotrzeć do wody w puszczy czy dżungli, prawda ? Ostatnio dodano do linii NA Lamp nowe zielone lampy. Czy różniÄ… siÄ™ od standardowych modeli jeÅ›li chodzi o kolorowe komponenty ?
TA: MajÄ… nieco wiÄ™cej zieleni niż poprzednie modele. UpraszczajÄ…c, barwa roÅ›lin akwariowych wydaje siÄ™ dziÄ™ki temu bardziej naturalna. ZieleÅ„ i czerwieÅ„ robiÄ… wrażenie naturalnych i wyglÄ…dajÄ… naprawdÄ™ piÄ™knie. Lampa, która zapewnia roÅ›linom naturalny wyglÄ…d okazaÅ‚a siÄ™ być dlaÅ„ najlepszym rozwiÄ…zaniem. ÅšwiatÅ‚o, które powoduje że roÅ›liny sÄ… zbyt niebieskie lub zbyt czerwone nie jest korzystne.
AJ: Dotychczas nie miaÅ‚em zbyt wielkiej wiedzy na temat naturalnego Å›wiatÅ‚a. Teraz rozumiem, że NA Lamp swoje powstanie i rozwój, zawdziÄ™cza wielkiemu zainteresowaniu Å›wiatÅ‚em i jego sposobem padania oraz wnikliwej obserwacji natury.


